MODR Warszawa:  ul. Czereśniowa 98, 02-456 Warszawa  | ikona 22 571 61 00 

Sorgo alternatywą na suszę

Latem na terenie Polski występują długotrwałe susze pociągające za sobą nie tylko drastyczny spadek plonów, ale również pogorszenie ich jakości. Ponadto na znacznym obszarze kraju mają miejsce niedobory wody, spowodowane spadkiem poziomu wód gruntowych. Stąd rolnicy - szczególnie z terenów o dużej koncentracji chowu bydła mlecznego - od lat szukają roślin bardziej odpornych niż kukurydza na odmienne warunki klimatyczne.

Sorgo jest rośliną należącą do rodziny traw. Jest bliskim krewniakiem kukurydzy, stąd też ma wiele cech podobnych, zarówno w wyglądzie jak i fizjologii rozwoju. Podobne są też kierunki jego użytkowania. W zależności od odmiany sorgo osiąga 0,5-4 m wysokości i w naszych warunkach klimatycznych może być uprawiane na cele paszowe i bioenergetyczne.
W warunkach naturalnych sorgo występuje w pasie międzyzwrotnikowym: w Afryce, Ameryce, Indiach i Azji. Jego wymagania są specyficzne: jest rośliną odporną na suszę, gdyż jego liście pokrywa gruba warstwa wosku. Ponieważ rozwija bardzo mocny system korzeniowy, w przypadku długotrwałego niedostatku wody wchodzi w stan uśpienia, a podczas wzrostu poziomu wilgotności ponownie rozpoczyna wegetację.

Z uwagi na te właściwości, i wobec powtarzających się w naszym kraju okresów bezdeszczowych, wielu rolników widzi w uprawie tej rośliny szansę na zabezpieczenie odpowiedniej ilości kiszonki dla krów, gdyż w warunkach suszy kukurydza i trwałe użytki zielone nie są w stanie zapewnić właściwego plonu.

Niestety, w naszych warunkach klimatycznych sorgo - jako roślina dnia krótkiego - nie tworzy dostatecznie dojrzałych nasion, istnieje jednak możliwość ich zakupu (na razie nie ma jeszcze odmian zarejestrowanych w Polsce). Przy zakupie materiału siewnego należy pamiętać, że istnieją duże różnice między jego odmianami. Dotyczą one długości okresu wegetacji, wysokości roślin, zawartości cukrów i suchej masy, co w konsekwencji ma wpływ na wartość paszową.

Agrotechnika

Sorgo najlepiej udaje się na stanowiskach gleb lekkich, szybko nagrzewających się. Nie zaleca się dla niego gleb ciężkich, trwale podmokłych. Wysiewu należy dokonać od końca kwietnia do połowy maja, gdy temperatura gleby osiągnie 10-12oC. Optymalna głębokość siewu to 2,5-4 cm. Im gleba jest lżejsza, tym głębiej można siać. Do wysiewu zaleca się używać siewników punktowych z tarczami o otworach 2-3 mm. Optymalna gęstość wysiewu to 180-240 tys. nasion/ha, ale zależy to od technologii uprawy.

Metody uprawy kukurydzy i sorgo w ramach technologii „mix cropping" na glebach dobrych:
w ten sam rząd,
sorgo w rzędzie 10-15 cm od rzędu kukurydzy,
w osobne rzędy.

Na glebach lekkich i średnich kukurydzę i sorgo siejemy w osobne rzędy:
1:1 - na polu jest tyle samo rzędów kukurydzy i sorgo,
2:1 - dwukrotnie więcej rzędów kukurydzy niż sorgo,
1:2 - dwukrotnie więcej rzędów sorgo niż kukurydzy.

Wybór wariantu zależy od oczekiwanej wartości energetycznej kiszonki. Należy pamiętać, że sorgo z uwagi na to, iż wykształca w pełni niedojrzałe nasiona, ma bardzo niską zawartość energii przez co powoduje obniżenie tejże wartości w kiszonce sporządzanej z niego i kukurydzy.

Potrzeby pokarmowe sorgo zbliżone są do zapotrzebowania kukurydzy na kiszonkę. Optymalne dawki nawozu wynoszą 60-120 kg N, 30-60 kg P, 60-120 kg K - przed siewem. W uprawie sorgo nie ma większych problemów z chorobami i szkodnikami.

Termin zbioru jest bardzo istotny ze względu na jakość uzyskanej później kiszonki. Decyduje o nim dojrzałość kukurydzy. W związku z długim okresem wegetacji sorgo do uprawy należy wybrać kukurydzę o FAO 240-250, której czas wegetacji jest podobny do sorgo. Optymalny termin zbioru przypada ma przełom września i października. Opóźnienie zbioru do połowy października powoduje zwiększenie zawartości suchej masy, a tym samym obniżenie strawności i wartości energetycznej takiej kiszonki.

Atutem uprawy sorgo jest brak szkód wyrządzanych przez zwierzęta leśne, gdyż nie gustują one w zielonce z sorgo tak jak w zielonce z kukurydzy.

Kiszonka i jej zastosowanie w żywieniu bydła


Badania prowadzone nad tą rośliną wskazują na to, że daje ona plony do 70 ton zielonej masy i około 15-18 ton suchej masy z ha. Zielone rośliny zawierają wysoką zawartość cukrów prostych, co ułatwia jej zakiszanie, a powstała kiszonka jest na ogół chętnie zjadana przez bydło. Jednak kiszonka z sorgo pochodzącego z czystego siewu charakteryzuje się niską zawartością energii w porównaniu z kiszonką z kukurydzy.

Jedną z podstawowych przeszkód w rozpowszechnieniu sorgo jako rośliny paszowej, jest gromadzenie w nim substancji antyżywieniowych w postaci tanin obniżających smakowitość paszy oraz duriny, która po rozpadzie tworzy kwas pruski mający działanie trujące. Niektóre odmiany mają stosunkowo niską zawartość glikozydu, który ulega dezaktywacji w trakcie zakiszania zielonki, skarmianie powinno więc rozpocząć się najwcześniej: 2-3 tygodnie po zakiszeniu.

Kiszonka z sorgo zawiera więcej włókna surowego oraz mniej suchej masy niż kiszonka z kukurydzy, co należy uwzględnić w dawce pokarmowej. Pomimo tych mankamentów kiszonka z sorgo jest stosowana z powodzeniem w żywieniu bydła.

Sorga nie należy traktować jako uprawy konkurencyjnej wobec kukurydzy. Może raczej jako roślinę komplementarną, która na stanowiskach słabych, gdzie uprawa kukurydzy jest zawodna, wyda duży plon zielonej masy. Prace hodowlane nad sorgiem trwają cały czas, co skutkuje ciągłą poprawą jakości nowych odmian.

Urszula Sowińska

MODR w Warszawie

Oddział Płock PZD Sierpc

Na podstawie materiałów zamieszczonych na stronach internetowych www.kpodr.pl; www.wrp.pl i artykułu prof. dr. hab. Tadeusza Michalskiego - UP Poznań - „Sorgo - nowa roślina energetyczna"
  • Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego

    Dyrektor MODR Warszawa: Sławomir Piotrowski
    Zastępca Dyrektora MODR Warszawa: Tomasz Skorupski
    Zastępca Dyrektora MODR Warszawa: Adam Tarkowski

    ul. Czereśniowa 98, 02-456
    tel. 22 571 61 00 | fax. 22 571 61 01
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Bielice

    Dyrektor Oddziału: Krzysztof Szumski

    Bielice 19, 96-500 Sochaczew 
    tel. 46 862 00 40 | fax.46 862 00 52
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Ostrołęka

    Dyrektor Oddziału: Bogdan Bagiński

    ul. Targowa 4, 07-410 Ostrołęka,
    tel. 29 760 03 69 - fax. 29 769 49 53
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Płock

    Dyrektor Oddziału: Wojciech Banaszczak

    ul. Zglenickiego 42 D, 09-411 Biała
    tel./fax: 24 269 77 00
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

  • MODR Warszawa Oddział Poświętne w Płońsku

    Dyrektor Oddziału: Jarosław Grabowski

    ul. H Sienkiewicza 11, 09-100 Płońsk
    tel: 23 663 07 00, fax: 23 662 99 50
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek: 700 - 1500

  • MODR Warszawa oddział Radom

    Dyrektor Oddziału: Marcin Kaca

    ul. Chorzowska 16/18, 26-600 Radom,
    tel./fax 48 365 02 06 wew. 104
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 730 - 1530

  • MODR Warszawa Oddział Siedlce

    Dyrektor Oddziału: Józef Jan Romańczuk

    ul. Kazimierzowska 21, 08-110 Siedlce
    tel. 25 640 09 11, fax. 25 640 09 12
    e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

    Godziny urzędowania: poniedziałek - piątek, 700 - 1500

Odwiedź stronę: Krajowe Dni Pola 2022

Copyright 2011 - 2022 MODR | Przeglądając stronę, akceptujesz naszą politykę prywatności.